DU LỊCH - LỄ HỘI

Huyện Ba Vì phục dựng lễ hội Tản Viên Sơn Thánh đón nhận Bằng công nhận di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia
Publish date 28/06/2018 | 15:39  | Lượt xem: 207

Ngày 30/01/2018, Bộ Văn hóa – Thể thao đã ban hành Quyết định số 266/QĐ-BVTT công nhận “Tục thờ Tản Viên Sơn Thánh tại cụm di tích Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng huyện Ba Vì là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia”. Nhằm giới thiệu tới toàn thể nhân dân và du khách về giá trị văn hóa Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh, trong 02 ngày mùng 9 và 10 tháng Giêng, tức ngày 24 và 25/02/2018, huyện Ba Vì sẽ tổ chức Lễ khai hội Tản Viên Sơn Thánh năm 2018 gắn với khai trương Du lịch Ba Vì năm  2018.

Ngày 30/01/2018, Bộ Văn hóa – Thể thao đã ban hành Quyết định số 266/QĐ-BVTT công nhận “Tục thờ Tản Viên Sơn Thánh tại cụm di tích Đền Hạ, Đền Trung, Đền Thượng huyện Ba Vì là di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia”. Nhằm giới thiệu tới toàn thể nhân dân và du khách về giá trị văn hóa Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh, trong 02 ngày mùng 9 và 10 tháng Giêng, tức ngày 24 và 25/02/2018, huyện Ba Vì sẽ tổ chức Lễ khai hội Tản Viên Sơn Thánh năm 2018 gắn với khai trương Du lịch Ba Vì năm  2018.

Vùng đất địa linh, nhân kiệt

Ba Vì là vùng đất địa linh, nhân kiệt, một vùng đất tối cổ, có truyền thống văn hoá lâu đời, độc đáo, đặc trưng bởi 3 dân tộc Kinh - Mường - Dao mang những phong tục, tập quán riêng biệt. Với lợi thế, được thiên nhiên ưu đãi ban tặng cả bức tranh sơn thuỷ hữu tình, với hệ sinh thái phong phú, thảm thực vật đa dạng, được coi là "lá phổi xanh" của thủ đô Hà Nội. Nơi đây có rất nhiều cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp như: Núi, đồi, rừng, thác, sông, suối, hồ… phù hợp cho phát triển du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch văn hóa, du lịch khám phá, du lịch cộng đồng; huyện Ba Vì còn có một nền văn hoá dân gian vật thể và phi vật thể độc đáo về Truyền thuyết Sơn Tinh - Thủy Tinh, bản anh hùng ca hùng tráng nhất về sức mạnh Dân tộc trong thời kỳ dựng nước; về vị thần được ngưỡng kính trong tâm thức ngàn đời người dân đất Việt, xứng danh Đệ Nhất Bách Thần, Thượng đẳng Tối linh Thần, Nam Thiên thánh Tổ. Với bề dày văn hóa, lịch sử, Ba Vì là nơi có nhiều di tích lịch sử - văn hoá có giá trị với 394 di tích trong đó có 101 di tích đã được xếp hạng (Một di tích được xếp hạng cấp quốc gia đặc biệt là Đình Tây Đằng, 46 di tích được xếp hạng cấp quốc gia và 54 di tích xếp hạng cấp thành phố).  Với mật độ di tích dày đặc, nhiều di tích có giá trị lớn về kiến trúc văn hóa như: cụm di tích Đền Thượng - Đền Trung - Đền Hạ thờ Tam vị Tản Viên Sơn Thánh; đình Tây Đằng, đình Chu Quyến  và đình Thụy Phiêu được các nhà khoa học đánh giá là một trong những ngôi đình cổ nhất Việt Nam có niên đại khởi dựng  tuyệt đối năm 1531 - thời Nhà Mạc; Đền thờ Bác Hồ, Khu di tích lịch sử K9 - nơi lưu giữ những kỷ vật liên quan đến Bác Hồ khi Người ở đây, cùng hàng trăm di tích lịch sử - văn hoá có giá trị khác.

Tổ chức Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh xứng tầm di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia

 

Ở Ba Vì có rất nhiều lễ hội gắn với truyền thuyết, huyền thoại về Đức Thánh Tản Viên như Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh, lễ chính vào ngày 14 tháng giêng âm lịch hàng năm, đã trở thành một nét sinh hoạt văn hóa tinh thần gắn với người dân Ba Vì. Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh được tổ chức rộng khắp vùng xứ Đoài Ba Vì. Đặc biệt nhất là tại cụm di tích đền Thượng- đền Trung- đền Hạ thuộc địa phận hai xã Minh Quang và xã Ba Vì. Đền Thượng hay còn gọi là chính cung Thần Điện. Theo truyền thuyết và Ngọc phả có liên quan cho rằng, đền Thượng có từ thời An Dương Vương. Đền có vị trí và kiến trúc độc đáo, một mái lộ thiên lợp ngói và một mái ngầm dưới lòng tảng đá lớn nằm ở độ cao 1.227m bên sườn núi Ba Vì. Đền Trung hay còn gọi là Trung cung, tọa lạc ở lưng chừng núi Ba Vì. Đền thờ bà Ma Thị Cao Sơn, vị thần chủ cai quản núi Tản Viên, đồng thời cũng là mẹ nuôi của Đức Thánh Tản. Đền Hạ còn gọi là Tây cung, nằm dưới chân núi Tản, bên bờ sông Đà.

Hằng năm, vào dịp rằm tháng giêng, với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, huyện Ba Vì, Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh được tổ chức và phục dựng đầy đủ bản sắc dân tộc vốn có với nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao nhằm góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân trong xã và du khách thập phương.

Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh - cụm di tích đền Thượng- đền Trung- đền Hạ được tổ chức với quy mô lớn. Từ trước ngày chính lễ 14 và 15 tháng giêng, đã có rất nhiều hoạt động văn hóa được diễn ra mang đậm nét văn hóa dân tộc của đồng bào Mường, đồng bào Dao. Lễ mộc dục (rước nước- khai quang): Đúng 23 giờ đêm 13 tháng giêng Lễ rước nước được diễn ra, một cặp thiện nam- thiện nữ, có đủ tài sắc, thân nhân tốt đã qua tuyển chọn từ trước. Cùng đi theo tháp tùng là lãnh đạo địa phương, chủ nhang đền Hạ. Đoàn người được một chiếc thuyền đưa ra giữa dòng sông Đà trong đêm tối, tiếng chiêng, tiếng kèn xáo động cả một vùng trời nước, sự linh thiêng như xuất hiện, trời đất như giao hòa, thần linh chứng giám. Đúng thủ tục, người nam múc 7 gầu nước, người nữ múc 9 gầu theo quan niệm nam 7 vía, nữ 9 vía. Nước được đem từ giữa dòng sông, dâng lên bao sái các đồ thờ tự tại đền Hạ. Sau nghi thức tế lễ tại đền Hạ, 5 giờ sáng ngày 14 tháng giêng Lễ rước nước thiêng từ đền Hạ được dâng lên đền Trung bắt đầu khởi hành. Cùng với kiệu rước nước thiêng còn có một kiệu lễ chay và một kiệu lễ mặn là các lễ vật dâng cúng thần có lợn, gà, bánh chưng, bánh dày, hương hoa, oản quả. Tiếng chiêng trống nổi lên từ trong đền, lần lượt dòng người đi theo trong tiếng nhạc. Đi đầu là thanh niên trai tráng khênh kiệu, lọng, cờ hoa - Những thanh niên tham gia rước kiệu gọi là giai đô. Họ là những chàng trai khỏe mạnh, có tài có đức, không có điều tiếng đáng chê trách trong làng bản. Ai được chọn trong đội rước là vinh dự cho bản thân và gia đình; Kế theo là các cụ bô lão và những người dân có mặt tại đền Hạ. Đoàn rước cứ đi qua thôn nào dân làng thôn đó lại nhập hội, cứ như vậy đoàn người kéo dài tới vài cây số. Trống hội rền vang, lễ rước hoành tráng, cả không gian dưới chân núi Ba Vì tưng bừng không khí lễ hội, bởi tiếng cồng chiêng hào hùng, khỏe khoắn của các chàng trai, cô gái bản Mường, bởi hàng nghìn du khách từ khắp nơi trang nghiêm, kính cẩn xếp hàng làm lễ. Tất cả cùng hướng chung mục đích là về với cội nguồn.

Rời khỏi không gian  trong các khu đền, hàng nghìn người dân đổ về khu đất bằng phẳng gần sân đền Hạ không khí hội vô cùng náo nhiệt. Đầy đủ với nghĩa vốn có của hội xuân, Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh có rất nhiều các trò chơi và các hoạt động thể thao được tổ chức như: kéo co, bắn nỏ, đi cà kheo, đẩy gậy, leo núi, cờ tướng, chọi gà, bóng chuyền nam, ném còn, bóng đá thiếu nhi cúp Tản Viên.

Du xuân trẩy hội không chỉ đem lại sự sảng khoái cho con người được đi giữa đất trời trong tiết Xuân mà còn giúp ta thăm thú những danh lam thắng cảnh, những địa chỉ có trong sự tích hào hùng. Và với truyền thống “Uống nước nhớ nguồn” và đáp ứng nhu cầu chiêm bái, vui xuân, thăm thú các danh lam thắng cảnh của du khách thập phương. Hiện nay, huyện Ba Vì đang chú trọng phục dựng lại các lễ hội truyền thống, xóa bỏ đi những phần lễ mang nặng hủ tục mê tín dị đoan tạo thêm sự đa dạng, phong phú trong phần hội. Các trò chơi dân gian có giá trị lịch sử, văn hóa vô cùng lớn. Đó còn thể hiện tính cộng đồng, tính tập thể, tinh thần đoàn kết trong nhân dân. Càng đặc biệt hơn khi các trò chơi dân gian này chỉ được lưu truyền bằng hình thức miệng, truyền tay và được học hỏi trong quá trình biểu diễn hay thi đấu. Bên cạnh đó, các phong trào tổ chức ngày hội văn hóa thể thao diễn ra sôi nổi cũng góp phần không nhỏ vào việc bảo tồn nét văn hóa truyền thống. Nhưng cần thiết hơn nữa là việc tổ chức thường xuyên tạo thành nếp sinh hoạt của người dân.

Ngày xuân, ai cũng muốn dành thời gian để vãn cảnh thiên nhiên, trời đất, tận hưởng bầu không khí mát lành. Đến các di tích lịch sử, danh thắng, đền, chùa để tham sự các lễ hội truyền thống, để tìm hiểu về lịch sử của cha ông xưa. Đó cũng chính là văn hóa sống của con người trong mọi thời đại./.

                                                                            Diệu Thu

Weather Display

Hà Nội
Hải Phòng
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh

Visitor Tracking

User Online: 34411
Total visited: 2346260