DU LỊCH - LỄ HỘI

Ba Vì với công tác bảo tồn, phát huy các giá trị di tích lịch sử
Ngày đăng 11/01/2019 | 09:44  | Lượt xem: 9550

Là huyện có số lượng di tích lớn nhất trong toàn thành phố Hà Nội với 394 di tích các loại. Trong đó có 106 di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia và cấp thành phố.

Được tạo hóa ban tặng cho một vùng đất có núi non, sông suối, cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp và kỳ vĩ, cùng với bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa lâu đời; Ba Vì là địa phương đang lưu giữ một kho tàng di tích lịch sử văn hóa đa dạng, là tài sản vô giá của các thế hệ người dân Ba Vì.

 Di tích lịch sử văn hóa giá tr

Là huyện có số lượng di tích lớn nhất trong toàn thành phố Hà Nội với 394 di tích các loại. Trong đó có 106 di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia và cấp thành phố. Theo cố Giáo sư Trần Quốc Vượng: “Đình cổ nhất cả nước có năm ngôi thì Hà Nội chiếm cả năm. Riêng Ba Vì có đến ba ngôi, đó là: Đình Tây Đằng, đình Thanh Lũng và đình Thụy Phiêu. Ba ngôi đình này đều xây dựng vào đầu thế kỷ 16 dưới thời nhà Mạc”. Đặc biệt, Đình Tây Đằng huyện Ba Vì đã được Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 2383/QĐ-TTg ngày 09/12/2013 xếp hạng là Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt. Với niên đại 500 năm tuổi, Ngôi đình thờ Đức Thánh Tản Viên Đệ Nhất Phúc Thần. Toàn bộ khu đình nằm trên một khuôn viên rộng lớn, thoáng đẹp, hướng Nam mé Tây trông về đền Đức Thánh Tản trên núi Ba Vì. Điều đáng chú ý nhất ở Đình Tây Đằng không phải ở quy mô đồ sộ mà là nghệ thuật điêu khắc chạm trổ, trang trí còn lưu lại trên các cột, vì kèo, xà, dấu, ván long, lá gió. Đặc biệt hơn nữa, với 1.300 hoa tiết chạm khắc thì không một chi tiết nào giống nhau, từ họa tiết kẻ liền bẩy bốn góc, kẻ liền bẩy vì chính, đến các đầu dư đầu duôi, xà thượng, các chồng rường, bát đỡ, câu đầu, chếnh xối, ván nong. Mỗi hoa văn một kiểu, mang tính đặc sắc của các vùng miền văn hóa khác nhau như: Họa tiết người nông dân trồng cấy lúa của vùng đồng bằng Bắc Bộ, quăng chài bắt cá của vùng sông nước miền duyên hải, đua thuyền của Nam Bộ, chơi đàn tính của đồng bào Tày Nùng, voi chầu của vùng Tây Nguyên, ngựa hý của vùng cao, đấu vật kéo co trong ngày lễ hội mang màu sắc dân gian, cá vượt vũ môn hóa rồng, bộ tứ linh, trời mây hoa lá rất phong phú, có tới vài chục nữ thần cưỡi mây bay lượn trên bầu trời. Các nữ thần được bố trí trên các đầu duôi khắp bốn phía sát mái đình, hình tượng các nữ thần đầu quấn khăn như những Apxara, cũng với hình tượng Bà Banh mang ý nghĩa phồn thực đậm phong cách của các nghệ nhân Chămpa... Thông qua mỗi cảnh điêu khắc, người xem thấy được ước vọng của người xưa cầu mong quốc thái dân an, mùa màng bội thu.

Đình Tây Đằng đã được Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 2383/QĐ-TTg ngày 09/12/2013 xếp hạng là Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt

Cũng có niên đại từ thế kỷ XVI, tọa lạc ở một khu đất đẹp, phong quang giữa làng, đình Thanh Lũng xã Tiên Phong do dân 2 làng Thanh Lũng và Vị Nhuế nên ngoài tên Thanh Lũng, đình còn có tên gọi là đình Hai dân. Đình Thanh Lũng được xây dựng theo kiến trúc nghệ thuật độc đáo, bao gồm các hạng mục: Cổng Nghi Môn, Tả Mạc và tòa Đại đình. Nghi môn đình Thanh Lũng được làm theo lối nghi môn trụ biểu, hai phía bên cột trụ biểu là hai bức tường lửng nối với hai cửa gạch nhỏ xây giống nhau kiểu hai tầng tám mái giả, đao cong. Qua cổng Nghi môn vào một khoảng sân rộng lát gạch bát cồ có thể đi thẳng tới tòa Đại đình. Đại đình Thanh Lũng được xây dựng kiểu chữ nhất, có nền chiều dài 23,5m, rộng là 13m. Với một quy mô đồ sộ, được xây theo lối kiến trúc gồm 3 gian, 2 dĩ với 4 lá mái to chảy rộng, 4 đầu đao cong thanh thoát nên đứng ở góc độ nào cũng thấy rõ toàn bộ cấu trúc bên trong đình với những bộ khung vì 6 hàng chân cột. Đình được trùng tu nhiều lần ở các thời kỳ càng tạo cho kiến trúc đình Thanh Lũng dấu ấn điêu khắc nghệ thuật phong phú của nhiều niên đại khác nhau. Hiện đình làng còn lưu giữ nhiều di vật quý như: Một bản thần phả “Tản Viên Sơn – Tam vị Quốc chủ Đại Vương sự tích”, Một hương án thờ, Một cỗ khám thờ, Một cỗ long ngai bài vị thờ Đức Thánh Tản và một số đồ tế tự từ các chất liệu gỗ, gốm, vải…

Đền Thượng  - huyện Ba Vì

Nhắc tới Ba Vì không thể không nhắc tới hình ảnh núi Tản, ngọn núi kỳ vĩ, linh thiêng gắn liền với truyền thuyết về Sơn Tinh, về Đức Thánh Tản. Trên địa bàn huyện Ba Vì có 75 điểm thờ Tản Viên Sơn Thánh, tập trung nhiều nhất ở vùng núi Tản, sông Đà- nơi được coi là điểm phát tích của truyền thuyết. Do được hun đúc từ trong đời sống tâm linh của người dân từ hàng ngàn năm lịch sử, truyền thuyết và tín ngưỡng thờ cúng Tản Viên Sơn Thánh đã in hình khắc bóng lên vùng văn hóa xứ Đoài.  Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh được tổ chức rộng khắp vùng xứ Đoài Ba Vì. Đặc biệt nhất là tại cụm di tích đền Thượng- đền Trung- đền Hạ thuộc địa phân hai xã Minh Quang và xã Ba Vì. Đền Thượng hay còn gọi là chính cung Thần Điện. Theo truyền thuyết và Ngọc phả có liên quan cho rằng, đền Thượng có từ thời An Dương Vương. Đền có vị trí và kiến trúc độc đáo, một mái lộ thiên lợp ngói và một mái ngầm dưới lòng tảng đá lớn nằm ở độ cao 1.227m bên sườn núi Ba Vì. Đền Trung hay còn gọi là Trung cung, tọa lạc ở lưng chừng núi Ba Vì. Đền thờ bà Ma Thị Cao Sơn, vị thần chủ cai quản núi Tản Viên, đồng thời cũng là mẹ nuôi của Đức Thánh Tản. Đền Hạ còn gọi là Tây cung, nằm dưới chân núi Tản, bên bờ sông Đà.

Cùng với hệ thống đình, đền, chùa phong phú, Ba Vì còn có rất nhiều các nhà thờ họ có niên đại hàng trăm năm và vẫn giữ được nguyên vẹn kiến trúc, hiện vật quý hiếm, như: gia phả, câu đối, đại tự, long ngai, sắc phong, khám thờ, hương án và nhiều đồ tế khí khác. Tại các nhà thờ họ, các dòng họ không chỉ làm tốt việc bảo tồn, tôn tạo di tích mà còn rất quan tâm tới việc giáo dục truyền thống cho con cháu. Trong ngày giỗ họ, con cháu đều về họp mặt đông đủ để tổ chức khen thưởng cho các cháu có thành tích trong học tập tại nhà thờ họ.

Chú trọng công tác bảo tồn

Thời gian qua, được sự quan tâm hỗ trợ của Bộ VH – Thể thao và Du lịch, UBND thành phố Hà Nội, huyện Ba Vì đã rất nỗ lực trong việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị các di tích trên địa bàn. Đã có 44 di tích lịch sử được trùng tu, tôn tạo bằng nhiều nguồn vốn. Bên cạnh sự hỗ trợ của Nhà nước, Ba Vì cũng đã huy động được kinh phí xã hội hóa từ công đức của nhân dân, các nhà hảo tâm, các doanh nghiệp. Trong năm 2017 – 2018, đã triển khai dự án tu bổ, tôn tạo di tích đình Cổ Đô tổng mức đầu tư trên 21,5 tỷ đồng; Dự án tu bổ, tôn tạo di tích đình Đồng Bảng, tổng dự toán 14,999 tỷ đồng; Dự án đình Đông Viên có tổng mức đầu tư được phê duyệt trên 29,9 tỷ đồng. Các dán được thực hiện bằng nguồn vốn xã hội hóa là Nghi môn tứ trụ đền Hạ và một số hạng mục tại di tích đền Thượng. Ngoài ra, UBND huyện Ba Vì đã phân bổ 6 tỷ đồng chi công tác chống xuống cấp di tích cho 8 di tích lịch sử bị xuống cấp ở các địa phương.

Để phát huy giá trị các di tích, những năm qua, huyện Ba Vì đã phục hồi thành công lễ hội Tản Viên Sơn Thánh được tổ chức ngày chính lễ vào 15 tháng Giêng tại cụm di tích Đền Thượng – Đền Trung – Đền Hạ. Mỗi kỳ lễ hội đã thu hút hàng vạn người dân trong vùng và khách thập phương tham dự. Năm 2018, Tục thờ Tản Viên Sơn Thánh tại Ba Vì được Bộ VH-TT&DL công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.  Việc phục hồi, tổ chức lễ hội Tản Viên Sơn Thánh là thể hiện một cách sâu sắc đạo lý truyền thống "Uống nước nhớ nguồn", khơi dậy tinh thần yêu nước, đấu tranh chống thiên tai, giặc ngoại xâm có từ ngàn đời của ông cha, cùng những thuần phong mỹ tục của nền văn hóa dân gian. Cùng với việc phục dựng các lễ hội, Từ năm 2013 – 2015, UBND huyện Ba Vì đã phối hợp với Ban quản lý di tích danh thắng Hà Nội tiến hành kiểm kê di tích trên địa bàn huyện. Với 394 di tích, có 106 di tích đã được xếp hạng, di tích chưa được xếp hạng là 288. Năm 2018, UBND huyện Ba Vì đề nghị Sở VH&TT lập hồ sơ trích ngang 12 di tích gồm: chùa Đồng Bảng xã Đồng Thái, đền Vù xã Vật Lại, chùa Ngạch xã Tiên Phong, đình – chùa thôn La Xuyên xã Vạn Thắng, đình – chùa xóm Bắc, xóm Đông thị trấn Tây Đằng... Đối với các di tích được xếp hạng, Lễ đón bằng công nhận di tích được chính quyền, nhân dân địa phương tổ chức rất trang trọng, vừa khơi dậy niềm tự hào về truyền thống quê hương vừa động viên khích lệ nhân dân tích cực tham gia bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống ấy.

Đồng chí Đỗ Mạnh Hưng – Phó Chủ tịch UBND huyện Ba Vì cho biết: “Trong những năm qua, công tác tuyên truyền, quản lý, bảo tồn, phát huy các di sản văn hóa đã được các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban ngành, đoàn thể huyện quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; đồng thời được đông đảo nhân dân ủng hộ và đóng góp tâm sức, thực hiện tốt công tác xã hội hóa trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử đã đạt được những kết quả quan trọng. Tuy nhiên, trên địa bàn huyện Ba Vì còn rất nhiều các di tích có niên đại khởi dựng từ lâu đời đã và đang bị xuống gấp nghiêm trọng, cần đầu tư tu bổ. Đặt ra những nhiệm vụ cấp thiết để huyện Ba Vì cần triển khai thực hiện tốt hơn nữa công tác bảo tồn, trùng tu, tôn tạo di tích lịch sử. Trong đó, huyện sẽ chú trọng đầu tư cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Huy động nguồn lực toàn xã hội cho công tác trùng tu, tôn tạo các di tích. Tranh thủ và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn từ chương trình mục tiêu quốc gia, ngân sách thành phố cho công tác tu bổ, chống xuống cấp đối với các di tích, cụm di tích xếp hạng. Thực hiện tốt công tác điều tra, sưu tầm, nghiên cứu làm cơ sở cho công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa.”

Với những di tích có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, Ba Vì đã và đang là địa chỉ thu hút khách thập phương đến chiêm bái và thưởng ngoạn cũng như tìm hiểu về truyền thống dựng nước, giữ nước của cha ông ta. Tự hào về mảnh đất quê hương, nời dân Ba Vì hôm nay đang tiếp tục nỗ lực trong bảo tồn, tôn tạo để các di tích không chỉ là địa chỉ sinh hoạt văn hóa tâm linh, điểm đến của du khách thập phương, là tài sản vô giá về kiến trúc nghệ thuật mà còn để truyền thống tốt đẹp của quê hương được khắc ghi mãi mãi trường tồn./.

                                                                     Diệu Thu

TIN TỨC DU LỊCH - LỄ HỘI

Thông kê truy cập

Đang online: 1756
Tổng số truy cập: 37101063

Hiển thị thời tiêt

Hà Nội
Hải Phòng
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh
Về đầu trang