DU LỊCH - LỄ HỘI

Mùa Xuân lên Ba Vì nghe chiêng ngân vang núi Tản
Ngày đăng 08/02/2021 | 16:17  | Lượt xem: 291

Bên dòng Đà Giang, dưới chân núi Tản, những người Mường ở Ba Vì đánh tiếng chiêng gọi nhau cùng chơi để nghe lời của núi rừng, của cha ông ngàn năm vọng lại. Chiêng ngân vang báo đóng cửa rừng, khép lại một năm cũ rồi ra giêng mở cửa rừng, mở ra hành trình mới, Chiêng mừng Tết, mừng Xuân mới…

Lớp tập huấn cồng chiêng được huyện Ba Vì tổ chức nhằm lưu giữ nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Mường

Dịp đầu Xuân năm mới, chúng tôi có dịp về xã Khánh Thượng,  xã miền núi của huyện Ba Vì, để gặp bà Nguyễn Thị Lâm, ở thôn Gò Đá Chẹ. Bà Lâm năm nay đã 80 tuổi nhưng vẫn minh mẫn, khỏe mạnh và giàu tâm huyết với cồng chiêng. Cầm trên tay dụng cụ cồng chiêng được đúc bằng đồng thau tròn trĩnh, bà Nguyễn Thị Lâm đưa chúng tôi trở về miền ký ức, bà kể: “Ngày còn nhỏ, tôi ham thích chơi chiêng nên thường quấn quýt theo ông bà bố mẹ chơi chiêng. Từng điệu chiêng được đánh không chỉ mỗi dịp ngày hội, ngày Tết mà cả khi ngồi quay bông cũng chơi. Rồi giặc Pháp tàn phá bản làng, chúng tôi không còn chiếc chiêng nào nữa. Bẵng đi một thời gian dài, mải lo làm kinh tế để thoát nghèo, núi rừng im bặt tiếng chiêng. Cho đến khi đã cơm no áo ấm, chúng tôi nhớ lại kỷ vật thiêng liêng của cha ông với bao tiếc nuối nên bảo nhau cùng gây dựng lại. Cuối những năm 90 của thế kỷ 20, chúng tôi đóng góp mua chiêng về chơi. Từ đó đến nay, tiếng chiêng đã vang lên khắp sườn đồi, chân núi, chúng tôi được sống với đúng bản sắc văn hóa của dân tộc Mường.” Hơn 20 năm nay, đội cồng chiêng của thôn Gò Đá Chẹ là những người cao tuổi sinh hoạt đều đặn, cùng nhau tập luyện các bài bằng việc lục lại ký ức. Từ 6 chiếc đã lên 12 chiếc, đủ bộ chiêng cho các ông bà đánh. Bà Lâm cho hay, Ba bài chiêng mà bà dựng lại được chơi thường xuyên đó là bài: Đi Đường, bài Đợi và bà Bông Trắng. Mỗi bài chơi chừng 10 đến 20 phút, tùy vào sức khỏe của đội, nếu mệt thì nghỉ. Người đứng đầu điều hành sẽ ra hiệu hồi, ngắt cho phù hợp. Bên cạnh chủ trì trong kỹ thuật chơi chiêng, bà Lâm còn tự may trang phục truyền thống của người phụ nữ Mường cho những thành viên trong đội khi biểu diễn. Cũng là người giàu tâm huyết với cồng chiêng, bà Nguyễn Thị Túng, 80 tuổi trong câu lạc bộ cồng chiêng Gò Đá Chẹ kể về việc chơi chiêng như món ăn tinh thần không thể thiếu. Bà Túng cho hay: đánh chiêng thì dễ xong để tiếng chiêng hay, vang vọng cần có sự hòa quyện, âm vang thì cả đội phải có sự hiểu nhau, hiểu về chiêng để thuần thục, để mỗi một tiếng vang lên thành một bản nhạc của núi rừng, có thể đi vào tâm trí người nghe. Đối với bà Lâm, bà Túng và những thành viên trong câu lạc bộ cồng chiêng Gò Đá Chẹ say sưa chơi chiêng không chỉ là sở thích cá nhân mà còn là thực hiện sứ mệnh bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa bản sắc dân tộc người Mường.

Đội cồng chiêng xã Khánh Thượng biểu diễn tại Lễ đón nhận danh hiệu văn hóa Làng Bưởi

Theo ông Nguyễn Trung Thành- Phó chủ tịch UBND xã Khánh Thượng, cho rằng: Bà Lâm, bà Túng là những người phụ nữ hiền hòa đang góp sức vào việc bảo tồn và phát triển văn hóa cồng chiêng người Mường rất đáng trân quý. Hiện toàn xã có 12 bộ cồng chiêng, 11/12 thôn đã có câu lạc bộ cồng chiêng và nòng cốt là những người phụ nữ, cùng người đàn ông cao tuổi giàu nhiệt huyết với văn hóa dân tộc Mường. Từ khi huyện Ba Vì sáp nhập về Hà Nội đã được thành phố, huyện quan tâm hỗ trợ cồng chiêng, mở các lớp tập huấn, tuyên truyền cho bà con dân tộc Mường khôi phục bản sắc văn hóa. Cũng từ khi các câu lạc bộ được thành lập, núi rừng vang tiếng cồng chiêng giúp cho đời sống tinh thần của người dân ngày một tốt lên, kinh tế, xã hội địa phương khởi sắc.

Cùng với xã Khánh Thượng, nét đẹp văn hóa cồng chiêng xã Ba Trại cũng được quan tâm, phát triển. Câu lạc bộ cồng chiêng ở thôn 9 xã Ba Trại thu hút 20 người tham gia, đặc biệt cả người dân tộc Kinh. Người nhạc trưởng, người thầy của các thành viên là ông Đinh Công Yên, 77 tuổi, người có 27 năm gắn bó với việc bảo tồn và phát triển cồng chiêng ở Ba Vì. Ông Yên sinh ra trong gia đình có truyền thống đánh cồng chiêng, lại là nghệ sỹ chèo, là thầy giáo nên việc truyền đạt văn hóa cồng chiêng rất cuốn hút, dễ hiểu, dễ làm theo. Giờ đã ở tuổi “Xưa nay hiếm”, ông Yên vẫn minh mẫn và tích cực truyền dạy cho lớp thanh niên trẻ học và chơi được cồng chiêng để tiếp nối văn hóa quý báu. Ông Yên đã dạy nghề cho 30 lớp với hàng trăm học viên ở các thôn và trường học.

Theo ông Bùi Huy Giáp- Trưởng phòng dân tộc huyện Ba Vì cho biết: cồng chiêng là một loại nhạc cụ rất quen thuộc với người Mường, nhằm bảo tồn bản sắc văn hóa đặc biệt này, năm 2020, Phòng đã tham mưu cho UBND huyện Ba Vì mua 03 bộ cồng chiêng chuẩn tặng cho các câu lạc bộ ở các xã: Khánh Thượng, Ba Trại và Tản Lĩnh, nâng tổng số thôn có bộ cồng chiêng lên 24/76 thôn có người Mường sinh sống tập trung. Bên cạnh hỗ trợ các bộ cồng chiêng chuẩn, huyện cũng mở các lớp dạy âm nhạc cồng chiêng cho các xã.

Và hôm nay, trong không khí mùa Xuân đang về, bản hòa tấu của dàn cồng chiêng vang lên, ngân nga giữa núi Tản, sông Đà như lời chúc phúc mọi nhà trong ngày Tết hay tưng bừng mở hội khai Xuân.

Lê Thu

TIN TỨC DU LỊCH - LỄ HỘI

Thông kê truy cập

Đang online: 638
Lượt truy cập trong tuần: 27827
Lượt truy cập trong tháng: 16842
Lượt truy cập trong năm: 536463
Tổng số truy cập: 47766354

Hiển thị thời tiêt

Hà Nội
Hải Phòng
Đà Nẵng
TP Hồ Chí Minh
Về đầu trang